Giclée print vs Fine Art print

Een giclée is een techniek. Een Fine Art print is een categorie. Een giclée is bijna altijd een Fine Art print, maar niet elke Fine Art print is technisch gezien een giclée.

Met andere woorden: giclée beschrijft hoe de print is gemaakt (inkjet met pigmentinkten op kunstpapier), terwijl Fine Art print iets zegt over wat de print is (een hoogwaardige, archival reproductie of fotografische afdruk). De twee termen verwijzen vaak naar hetzelfde eindproduct, maar vanuit verschillende invalshoeken.

Voor wie dieper wil duiken, begint de geschiedenis bij een Franse uitvinder en een printer uit 1987.

De term werd in 1991 bedacht door de Amerikaanse printer Jack Duganne, die een naam zocht voor wat hij produceerde. Hij werkte met een omgebouwde Iris-printer, een industriële inkjetprinter uit 1987 die oorspronkelijk was bedoeld voor het maken van proefdrukken in de drukkerij-industrie. Duganne ontdekte dat je met dit apparaat ook hoogwaardige reproducties kon maken van schilderijen en aquarellen, met een kleurnauwkeurigheid en levensduur die tot dan toe alleen mogelijk waren met traditionele drukpersen.

Hij wilde een naam die niet klonk als "inkjet", een term die in 1991 werd geassocieerd met goedkope kantoorprinters en niet met serieuze kunst. "Giclée" is afgeleid van het Franse werkwoord gicler, dat "spuiten" of "spatten" betekent. De term verwees letterlijk naar hoe de inkt door de printerkop op het papier wordt aangebracht. Het woord klonk Frans, het klonk artistiek, en het had geen associaties met kantoor-prints.

Sindsdien is "giclée" de standaardterm in de kunstwereld voor hoogwaardige inkjet-reproducties. Galeries gebruiken het, kunstenaars gebruiken het, en kunstkopers herkennen het als kwaliteitsindicatie.

Een giclée is een inkjet-print met drie specifieke kenmerken die hem onderscheiden van een gewone print. Allereerst wordt hij gemaakt met pigmentinkten in plaats van dye-inkten. Pigmentinkten bevatten echte kleurdeeltjes die op het papier worden aangebracht en die niet vervagen onder licht zoals dye-inkten dat doen. Ze zijn duurder en complexer in gebruik, maar bieden tientallen jaren stabiliteit zonder kleurschuif.

Ten tweede wordt een giclée geprint op archival papier, meestal 100% katoen of alpha-cellulose, zuur- en ligninevrij. Papier dat ontworpen is om decennia mee te gaan zonder te verzuren, vergelen of structureel achteruit te gaan.

En ten derde wordt een giclée geprint op een professionele wide-format inkjetprinter met een hoge resolutie en een breed kleurbereik. In de praktijk zijn dat printers van Epson (de SureColor en Stylus Pro series) of Canon (de imagePROGRAF series), met 8 tot 12 verschillende inkten in plaats van de standaard

Als deze drie elementen samenkomen, mag je een print een giclée noemen. Een print op gewoon fotopapier met dye-inkten is geen giclée, ook niet als er "giclée" op het etiket staat. De term wordt commercieel soms losjes gebruikt, maar de technische definitie is vrij strikt.

Fine Art print is een bredere term die de hele categorie omvat van hoogwaardige, archival prints die geschikt zijn voor exposities, kunstverkoop en gelimiteerde edities. De term gaat niet zozeer over de techniek als wel over het eindproduct: een print die als kunstobject functioneert, niet als gebruiks-foto.

Voor een print om als Fine Art te tellen, moet er aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. Het papier moet archival zijn, met een levensduur van decennia onder normale omstandigheden. De inkt moet pigment-gebaseerd zijn voor kleurstabiliteit. De productie moet zorgvuldig gebeuren, met aandacht voor kleurprofielen, scherpte en juiste papierkeuze. En het eindresultaat moet de uitstraling hebben van een kunstobject, niet van een snelle reproductie.

In bijna alle gevallen wordt een Fine Art print tegenwoordig gemaakt met de giclée-techniek. Sterker nog: in 90% van de praktijk zijn de termen synoniemen geworden. Maar er zijn uitzonderingen. Een Fine Art print kan ook gemaakt worden met traditionele drukpersen (lithografie), met platinum prints of met andere historische technieken. Die zijn technisch geen giclée, maar wel Fine Art.

Andersom kun je theoretisch een giclée maken die niet als Fine Art telt, bijvoorbeeld een commerciële poster-print op fotopapier met pigmentinkten zonder archival eigenschappen. Maar dat komt in de praktijk zelden voor, omdat niemand de complexiteit van pigmentinkten gebruikt voor non-archival werk.

Voor de meeste klanten en kunstenaars zijn de termen uitwisselbaar. Als je een Fine Art print op Hahnemühle Photo Ragbestelt, krijg je een giclée. Als je een giclée print bestelt, krijg je een Fine Art print. Het is hetzelfde product, alleen anders benoemd.

Het verschil zit vooral in hoe je het product positioneert en in welke context je de term gebruikt.

Galeries en kunstenaars die werk in oplages uitbrengen kiezen vaak voor "giclée print" omdat de term goed bekend is in de kunstwereld en associaties oproept met traditionele kunstreproductie. Een gesigneerde, genummerde giclée van 50 stuks heeft die uitstraling die past bij verzamelaars en serieuze kunstkopers.

Fotografen en commerciële afnemers gebruiken vaker "Fine Art print" omdat die term breder en directer is. Een fotograaf die zijn portfolio op archival papier laat afdrukken, denkt eerder in termen van "Fine Art print op baryta" dan in giclée-termen.

In de praktijk maakt het voor de productie weinig uit. Een goed printlab maakt voor beide bestellingen exact hetzelfde proces door: zelfde printer, zelfde inkten, zelfde papier, zelfde kleurprofielen.

Als je zelf werk laat printen en wilt weten hoe je het moet noemen in marketing of verkoop, zijn er een paar handige richtlijnen.

Voor gereproduceerd kunstwerk (schilderijen, illustraties, aquarellen) is "giclée print" de meest gangbare term. Het past bij de kunstreproductie-traditie en wordt door kunstkopers herkend als kwaliteitsindicatie. Een gelimiteerde oplage van 100 stuks van een aquarel verkoop je beter als "giclée editie" dan als "Fine Art print".

Voor fotografie ligt het anders. Een fotograaf die zijn werk op Hahnemühle laat afdrukken, gebruikt vaker "Fine Art print" omdat die term in de fotografische gemeenschap meer gangbaar is. Galerie-fotografen verkopen "Fine Art editions", niet "giclée fotografie".

Voor commerciële toepassingen (interieurprints, wanddecoratie van hoge kwaliteit) is "Fine Art print" een betere keuze. De term is toegankelijker voor mensen buiten de kunstwereld en suggereert kwaliteit zonder de specifieke kunstcontext op te roepen.

In alle gevallen geldt: de termen mogen samen voorkomen. "Een Fine Art giclée print op Hahnemühle William Turner" is geen pleonasme, het is een precieze omschrijving die zegt dat het een hoogwaardige Fine Art print is, gemaakt met giclée-techniek, op een specifiek archival papier.

Of je nu een giclée koopt of een Fine Art print, er zijn drie dingen waar je op moet letten om zeker te weten dat je krijgt wat je betaalt.

Het papier. Vraag altijd om welk papier het gaat. Hahnemühle, Fotospeed, Canson en Epson Cold Press zijn de grote namen in archival papier. Als de verkoper geen specifiek papier kan noemen, is dat een waarschuwingsteken. Een echte giclée of Fine Art print is altijd op een specifiek geïdentificeerd papier gemaakt.

De inkten. Pigment-gebaseerde inkten zijn de standaard voor archival prints. Epson UltraChrome en Canon LUCIA zijn de bekendste systemen. Dye-gebaseerde inkten zijn goedkoper maar minder kleurstabiel.

De levensduur-claim. Een goede giclée of Fine Art print heeft een verifieerbare levensduur-claim, meestal "75+ jaar" of "85+ jaar" onder normale omstandigheden. Die getallen komen van Wilhelm Imaging Research of vergelijkbare onafhankelijke labs. Als de claim ontbreekt of onduidelijk is, twijfel dan.

Voor wie meer wil weten over welke papieren werkelijk archival zijn en wat het verschil maakt, hebben we een overzicht van Hahnemühle Fine Art papieren en Fotospeed papieren waar de specs per papier staan.

Wij maken zowel giclée prints als Fine Art prints in ons eigen vaklab. Het zijn voor ons hetzelfde proces met dezelfde apparatuur en dezelfde papieren, alleen verschillende termen voor verschillende doelgroepen.

Bij beide bestellingen gebruiken we Epson UltraChrome Pro pigmentinkten en archival papier van Hahnemühle of Fotospeed. Elk bestand wordt vooraf handmatig gecontroleerd op resolutie, kleurprofiel en scherpte voor we drukken. We werken met ICC-profielen die specifiek zijn afgestemd op elk papier in ons assortiment, zodat de kleurweergave klopt en het karakter van het papier optimaal benut wordt.

Of je het bij ons bestelt als een giclée editie van een schilderij of als een Fine Art fotoprint, het eindproduct is identiek in kwaliteit en archival eigenschappen. Wat verschilt, is hoe je het zelf wilt presenteren of verkopen.

De termen giclée en Fine Art print zijn in de praktijk grotendeels uitwisselbaar geworden, en dat is geen groot probleem. Beide verwijzen naar hoogwaardige, archival prints die geschikt zijn voor verkoop, expositie en langdurige bewaring. De technische definitie van giclée is wat strikter (specifiek inkjet met pigmentinkten op archival papier), terwijl Fine Art print een bredere categorie omvat. Maar in 90% van de gevallen praat je over hetzelfde product.

Wat veel belangrijker is dan de term, is wat er feitelijk wordt geproduceerd. Welk papier, welke inkten, hoeveel zorg er in het bestand-controleproces is gegaan, hoe lang de print meegaat. Dat zijn de vragen die je stelt voor je iets bestelt, niet welke marketing-term de aanbieder gebruikt.

Voor wie zelf werk wil laten printen en zekerheid wil over wat je krijgt, kun je hier onze giclée prints bekijken of doorklikken naar de Fine Art prints op Hahnemühle of Fotospeed. Bij twijfel over welk papier past bij jouw beeld kijken we mee voor we drukken.