Wat is DPI? En waarom werkt printen anders dan scannen?

DPI staat voor Dots Per Inch: het aantal inktpunten dat een printer in één inch (2,54 cm) plaatst. Hoe meer punten, hoe fijner het detail dat een print kan tonen.

Een foto kan er op je scherm perfect uitzien, maar er compleet anders uitzien wanneer je hem print. Veel fotografen en kunstenaars komen op dat moment deze term tegen en raken in de war. We krijgen vaak dezelfde vragen: waarom heeft mijn scanner 2400 DPI? Waarom print mijn printer op 1200 DPI? En waarom zegt iedereen dat 300 DPI genoeg is voor foto's?

De termen lijken technisch, maar het principe erachter is verrassend simpel. Zodra je begrijpt hoe resolutie werkt bij scannen en printen, wordt ook duidelijk waarom 300 DPI al jaren de standaard is voor hoogwaardige fotoafdrukken.

DPI staat voor Dots Per Inch. Het beschrijft hoeveel kleine puntjes er in één inch worden geplaatst. Eén inch is 2,54 cm. Hoe meer puntjes, hoe meer detail.

Zie het als een mozaïek: van dichtbij zie je allemaal kleine steentjes, van een afstand vormen ze samen een scherp beeld. Bij printen werkt het precies zo.

Een afbeelding van 300 DPI betekent dat er 300 puntjes per inch worden gebruikt om het beeld op te bouwen. Daardoor ontstaan vloeiende overgangen, scherpe details en natuurlijke kleuren.

Wanneer de resolutie te laag is, worden die puntjes zichtbaar. Het resultaat is een zachte of blokkerige print.

DPI en PPI worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven twee verschillende dingen. PPI (Pixels Per Inch) is de resolutie van je digitale bestand, het aantal pixels dat je foto per inch bevat. DPI (Dots Per Inch) is de technische precisie van de printer, het aantal inktpunten dat hij per inch plaatst.

Je bestand heeft dus een PPI-waarde, je printer werkt met een DPI-waarde. Voor een scherpe fotoprint span je meestal 300 PPI in je bestand, terwijl de printer zelf op 1200 of 2400 DPI werkt om die 300 PPI zo nauwkeurig mogelijk om te zetten in inkt. Lees onze uitgebreide uitleg over wat PPI is als je hier dieper in wilt duiken.

Veel mensen denken dat meer DPI altijd beter is. Dat klopt niet altijd.

De reden dat 300 DPI al jarenlang de standaard is voor fotografie en Fine Art prints heeft te maken met hoe ons oog werkt.

Op normale kijkafstand kan het menselijk oog ongeveer 300 afzonderlijke punten per inch onderscheiden. Alles daarboven levert vrijwel geen zichtbaar extra detail meer op.

Daarom gebruiken vrijwel alle professionele drukprocessen deze resolutie. Denk aan:

Het is een perfecte balans tussen bestandsgrootte, detail en printkwaliteit. Een foto van 600 DPI ziet in print meestal niet scherper uit dan dezelfde foto op 300 DPI.

We krijgen regelmatig de vraag: "Waarom heeft mijn scanner 2400 DPI als ik toch maar op 300 DPI print?"

Het antwoord heeft te maken met informatie verzamelen. Een scanner probeert zoveel mogelijk detail vast te leggen uit een origineel, bijvoorbeeld een foto, een negatief, een tekening of een dia.

Door met een extreem hoge resolutie te scannen, wordt elk klein detail vastgelegd. Daarna kun je het beeld nog bewerken, croppen of verkleinen zonder detail te verliezen.

Vooral bij filmnegatieven is dit belangrijk. Een klein 35mm negatief bevat verrassend veel detail. Door op 2400 DPI of hoger te scannen kun je dat detail omzetten naar een grote digitale afbeelding.

Je kunt het vergelijken met fotograferen in RAW in plaats van JPEG. Je verzamelt eerst zoveel mogelijk informatie, en beslist later wat je ermee doet.

Hier ontstaat vaak verwarring. De DPI van een printer betekent namelijk iets anders dan de DPI van een afbeelding. Een printer kan bijvoorbeeld 1200 DPI printen. Dat betekent niet dat je afbeelding ook 1200 DPI moet zijn.

Een printer gebruikt meerdere microscopisch kleine inktdruppels om één beeldpunt te maken. Die druppels worden gecombineerd om kleuren en overgangen te creëren.

Eén pixel uit je foto kan dus bestaan uit tientallen kleine inktpuntjes. Daarom kan een printer technisch 1200 DPI of zelfs 2400 DPI printen, terwijl de foto zelf maar 300 DPI hoeft te zijn.

Het ene gaat over inktpositie, het andere over beeldinformatie.

Naast DPI en PPI kom je bij printen ook RGB en CMYK tegen, en die twee horen bij een heel ander onderdeel: kleur, niet resolutie.

RGB (Red, Green, Blue) is het kleursysteem van schermen: licht dat gecombineerd wordt om kleur te maken. CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/zwart) is het kleursysteem van inkt op papier. RGB heeft een breder kleurbereik dan CMYK, wat betekent dat sommige felle kleuren die je op je scherm ziet, in print net iets minder fel worden weergegeven.

Bij Printbeat printen we in Adobe RGB of ProPhoto RGB in plaats van CMYK, omdat onze pigmentinktprinters een breder kleurbereik aankunnen dan een standaard CMYK-workflow. Daardoor blijft er van je kleuren zo min mogelijk verloren gaan tussen scherm en print.

Veel vragen komen voort uit het door elkaar halen van drie verschillende dingen:

Omdat iedereen simpelweg het woord "DPI" gebruikt, lijkt het alsof alles hetzelfde betekent. In werkelijkheid gaat het om drie verschillende stappen in het proces: vastleggen, bewerken en printen.

Voor de meeste fotoafdrukken kun je een simpele regel aanhouden: wanneer je afbeelding 300 DPI op het gewenste printformaat heeft, zit je goed.

Een voorbeeld: wil je een print maken van 30 × 40 cm, dan moet je afbeelding ongeveer 3540 × 4720 pixels zijn. Dat is voldoende om een scherpe, professionele print te maken op Fine Art papier, baryta papier of aluminium. Meer resolutie heeft meestal weinig zichtbaar voordeel.

Hoewel 300 DPI vaak genoeg is, speelt resolutie nog steeds een belangrijke rol bij hoogwaardige prints. Bestanden met te weinig pixels kunnen namelijk problemen geven: zachte details, zichtbare pixelstructuur, minder scherpe randen.

Ook schermen kunnen misleiden. Een foto die er op een fel en contrastrijk scherm goed uitziet, kan in print minder detail tonen, vooral in schaduwen.

Daarom bekijken wij bestanden altijd op 100 procent weergave voordat we een Fine Art print maken. Kleine stofjes, compressieartefacten of banding in verlopen worden dan zichtbaar.